BI KỊCH BPHONE VÀ NGHỆ THUẬT MARKETING CHUẨN MỰC "BỐ ĐỜI MẸ THIÊN HẠ"

Tác giả: Chu Đức Thuận (Bản hệ thống hóa & Chỉnh lý)

Cần phải khách quan và công bằng ngay từ đầu: Nếu Việt Nam là một thị trường có ý thức trả tiền cho phần mềm bản quyền khắt khe như Mỹ hay châu Âu, Tập đoàn BKAV chắc chắn đã là một đế chế tỷ đô. Năng lực trong mảng phần mềm bảo mật, diệt virus của họ là không thể phủ nhận. Họ làm ra những giải pháp thực sự có hàm lượng chất xám cao.

Thế nhưng, khi vị thuyền trưởng của nền tảng bảo mật ấy quyết định rẽ ngang sang làm phần cứng với chiếc điện thoại Bphone, câu chuyện bỗng chốc rẽ sang một kịch bản trào phúng đầy chua xót.

1. Sự thật tàn khốc của R&D và Căn bệnh "Tự nhục"

Khoan hãy ném đá những thế hệ Bphone đầu tiên. Đứng ở góc độ kinh tế và kỹ thuật thuần túy, bất kỳ một hãng công nghệ nào trên thế giới khi làm ra những phiên bản phần cứng đầu tiên cũng đều vấp phải sự cố: lỗi vặt, thiếu ổn định và giá thành cao chót vót.

Lịch sử công nghệ từng chứng kiến sự kiện Samsung nghiến răng đập nát và thiêu rụi 150.000 chiếc điện thoại lỗi cách đây hơn hai thập kỷ để giữ uy tín. Nhưng bài học rút ra là: Người Hàn Quốc lúc đó đã cắn răng chịu đựng, bỏ tiền túi ra mua những sản phẩm khiếm khuyết ấy vì tinh thần dân tộc. Phải có máu (nguồn vốn từ người tiêu dùng) thì nhà sản xuất mới có lực để "tiến hóa" thiết bị ở những thế hệ sau cho xịn hơn, rẻ hơn.

Nhìn lại thị trường Việt Nam, nếu muốn có máy rẻ, thiết kế đẹp, xài ổn định kiểu "quốc dân", hãy nhìn vào cách làm của Vinsmart: Họ mua thiết kế có sẵn (ODM), gia công lại, đắp logo và bán phá giá. Kết quả? Phủ sóng thị trường rất nhanh, nhưng hướng đi đó bào mòn lợi nhuận và thiếu tính bền vững về mặt nghiên cứu sâu (R&D). Ngược lại, BKAV chọn con đường gai góc nhất: Tự R&D, tự thiết kế từ bo mạch đến kiểu dáng. Với chi phí nghiên cứu khổng lồ đổ lên đầu một sản lượng bán ra nhỏ giọt, giá của Bphone không bao giờ và không thể nào có mức giá rẻ "quốc dân" được.

Và ở chiều ngược lại, đáng buồn thay, thay vì những lời góp ý mang tính chất xây dựng, một bộ phận không nhỏ người dùng và các "chuyên gia công nghệ mạng" lại chuộng văn hóa "tự nhục". Họ bới lông tìm vết, chà đạp một sản phẩm công nghệ non trẻ trong nước một cách hả hê nhất có thể.

2. Cú "Twist" trí mạng: Chết không vì sản phẩm, mà chết vì thái độ

Nếu bài viết này dừng ở đây, hẳn nhiều người sẽ nghĩ tôi đang nhận tiền bợ đỡ BKAV. Nhưng không! Sự thật phía sau tấm màn nhung mới là nguyên nhân hủy diệt Bphone.

Hàng triệu người tiêu dùng không rảnh rỗi đến mức lập ra các chiến dịch bôi nhọ dai dẳng đối với BKAV và vị CEO của họ, nếu như họ không cảm thấy trí tuệ và lòng tự tôn của mình bị mang ra trêu đùa. Người Việt Nam rất giàu tinh thần tự tôn dân tộc, nhưng họ cần một nhà sản xuất cầu thị, chứ không phải một "chân lý" ép họ phải tin theo.

Đánh vào lòng tự hào dân tộc là một nước cờ marketing xuất sắc, nhưng BKAV đã biến nó thành một màn trêu ngươi thiên hạ bằng văn hóa bán hàng áp đặt, "bố đời, mẹ thiên hạ". Việc quảng bá sản phẩm bằng thái độ bề trên, tự phong mình là số 1 thế giới, sử dụng những mỹ từ gây sốc tận óc như "Thật không thể tin nổi", "Nhất thế giới", "Chất đến từng đồng"... trong khi năng lực cốt lõi của phần cứng vẫn đang chập chững ở lớp mầm, là một sự xúc phạm vào tư duy logic của khách hàng.

Bạn không thể giáo dục thị trường bằng cách đứng trên đỉnh ảo vọng và nhìn xuống người tiêu dùng. Nhất là khi, "Cộng đồng tinh hoa Bphone" (Bfans) được xây dựng theo một mô hình khép kín, nơi những lời tâng bốc được vang vọng lại như hiện tượng "mèo khen mèo dài đuôi", bài trừ mọi ý kiến phản biện khách quan.

3. Đỉnh cao của nghệ thuật "Bánh vẽ"

Mơ ước về một tương lai Việt Nam xuất khẩu được công nghệ lõi là giấc mơ chính đáng của bất kỳ người con máu đỏ da vàng nào. Nhưng ước mơ đó phải được xây dựng bằng những sản phẩm thực tế, có thể sờ, nắm và kiểm chứng, chứ không phải bằng những lời "bốc phét" đi vào giai thoại.

Hãy nhìn lại một bản lý lịch vĩ đại của sự ảo tưởng:

Chúng ta có quyền tin rằng ở một khách sạn 7 sao nào đó tại Dubai, giới siêu giàu đang tranh nhau cầm trên tay những chiếc Bphone 2 Pro mạ vàng.

Chúng ta có những loại vũ khí uy lực mang tên B40, B60 trên chiến trường, nhưng tuyệt nhiên chưa một ai trên hành tinh này được cầm vào chiếc điện thoại Bphone B40 hay B60 ở ngoài đời thực, dù chúng đã được rầm rộ ra mắt trên giấy.

Trong cơn đại dịch toàn cầu, khi cả thế giới oằn mình chống chịu, BKAV đã khiến giới khoa học trầm trồ với dự án máy thở dã chiến và công nghệ súc miệng, thở ra để "phát hiện COVID-19". Đáng tiếc, các bệnh viện dã chiến vẫn chưa có duyên được trải nghiệm công nghệ y khoa "vượt thời đại" này.

Và đỉnh điểm của sự hài hước, những bức ảnh chụp quảng bá camera siêu việt của Bphone lại bị cư dân mạng bóc mẽ là "mượn tạm" của các nhiếp ảnh gia nước ngoài trên mạng. Chắc hẳn, đây là lỗi của một "cậu IT đánh máy" nào đó, chứ vị thuyền trưởng đáng kính đâu thể nào biết chuyện!

Kết luận

Làm được sản phẩm là một nỗ lực vô cùng đáng trân trọng. Nhưng làm được đến đâu, nói đến đó mới là phong thái của những người làm kinh tế bền vững.

Thất bại của Bphone không nằm ở phần cứng vấp váp hay phần mềm nhiều lỗi. Cái khiến người tiêu dùng quay lưng, buồn bã và chuyển sang trạng thái mỉa mai, cay nghiệt chính là nghệ thuật sử dụng ngôn từ "nói vống", thói quen "nói trước bước không qua" và tư duy marketing áp đặt khách hàng phải quỳ gối trước "tinh hoa" của mình.

Người Việt Nam sẵn sàng tha thứ cho một sản phẩm chưa hoàn thiện, nhưng thị trường tư bản thì không bao giờ dung túng cho thói kiêu ngạo. Lòng tự tôn dân tộc không bao giờ đồng nghĩa với sự tự ái mù quáng!

TUYỆT ĐỈNH CỦA BỐC PHÉT

Có thể có ai đó ở Dubai đang dùng những con Bphone 2 Pro mạ vàng.

Có thể có vài vị yếu nhân đang dùng mấy khẩu súng máy B40 hay Oanh tạc cơ B60 nhưng chưa ai dùng qua cái điện thoại B40 hay B60 nào cả.

Có thể có một bệnh viện nào đang tận dụng các công nghệ xúc miệng, thở ra để phát hiện COVID-19 và các cơ sở chữa bệnh, bệnh viện dã chiến đang dùng máy thở của Bkav sản xuất.

Những bức ảnh quảng cáo tính năng chụp ảnh của Bphone hay cả đoạn video quảng cáo ra mắt Bphone 2017 bị cho là ăn trộm của người khác chắc do ai làm chứ có phải chú Quảng đâu ?

Có rất nhiều anh em công nghệ nói riêng hay người dân Việt Nam nói chung rất mong ngóng sự ra mắt của Bkav Bphone 2015 sau đó họ đều thất vọng, thấy thất vọng do sản phẩm có điểm yếu hay lỗi lầm phần cứng phần mềm chỉ là phụ, cái chính khiến họ thất vọng là cách sử dụng ngôn từ khiến người ta cho là “nói điêu” hay “bốc phét”.

Làm được là quý rồi, nói vống ra làm gì, sẵn sàng ra mắt mới nói. Làm việc thiếu bằng chứng thuyết phục và Nói trước bước không qua mà dễ gây thất vọng hiểu nhầm thế này mọi người buồn lắm.

Buồn cười

Tác giả :  Chu Đức Thuận